Autorsko pravo nije prepreka muzici, već mehanizam koji omogućava njen razvoj, poručila je povodom 26. aprila, Svjetskog dana intelektualne svojine sudski vještak iz autorskih i srodnih prava Milica Đurić.
“Poštovanjem propisanih pravila štitimo stvaraoce i podstičemo dalji kulturni i kreativni razvoj društva”, rekla je Đurićeva Srni.
Govoreći o muzici, ona je pojasnila da svaka pjesma predstavlja autorsko djelo koje se sastoji od teksta i muzike, te da tekstopisac i kompozitor imaju isključivo pravo da odobravaju njeno izvođenje.
Prema njenim riječima, jedna od najčešćih zabluda jeste da naknadu od izvođenja tuđih pjesama uživo, karakterističnih za koncerte, ide pjevaču čija je pjesma, jer zaradu ostvaruju autori – tekstopisci i kompozitori.
Đurićeva je navela da izuzetak postoji samo u slučaju kada je izvođač odnosno interpretator ujedno i autor pjesme.
“Međutim, ukoliko se u javnom prostoru poput kafića, restorana, tržnih centara, pušta originalni snimak, tada naknadu ostvaruje i pjevač, jer se koristi konkretna interpretacija”, pojasnila je Đurićeva, koja je jedini sudski vještak za intelektualnu svojinu u BiH.
Prema njenim riječima, autor je ovlašten da drugome zabrani ili dozvoli izvođenje svog djela, istakavši da bi u praksi bilo gotovo nemoguće da svaki izvođač-interpretator pojedinačno traži dozvolu od svakog autora čije pjesme planira izvoditi na svom koncertu.
“Upravo zbog toga postoji sistem kolektivne zaštite autorskih prava, putem organizacija kao što je Asocijacija kompozitora i muzičkih stvaralaca /AMUS/, koje zastupaju autore, izdaju licence i posreduju u naplati autorskih naknada”, navela je Đurićeva.
Ona je pojasnila da, kada neki pjevač odluči da organizuje koncert, nije njegova obaveza da se bavi tim pitanjima, već to radi organizator događaja.
“Organizator je dužan da prijavi koncert, pribavi odgovarajuću licencu i plati naknadu za javno izvođenje muzičkih djela. Na taj način, izvođač može slobodno izvoditi i tuđe pjesme, dok se autorima obezbjeđuje pravična naknada”, rekla je Đurićeva.
Ona je dodala da na ovaj način pravni sistem omogućava raznovrstan muzički repertoar, uz istovremenu zaštitu autora.
Đurićeva je napomenula da se u praksi često postavlja i pitanje da li interpretator može spriječiti drugog izvođača da izvodi pjesmu koju je on već proslavio, naglasivši da ne može.
“Interpretator nema isključivo pravo na samu pjesmu, već na svoju interpretaciju. Ukoliko su ispunjeni zakonski uslovi, odnosno ako organizator koncerta ima licencu i uredno plaća naknade putem organizacije kao što je AMUS, drugi izvođač može zakonito izvoditi istu pjesmu”, precizirala je Đurićeva.
Dodala je da izuzeci postoje, ali su rijetki, i odnose se na situacije kada postoji ugovorno ekskluzivno pravo izvođenja, kada se koristi konkretan snimak ili prepoznatljiv aranžman izvođača ili dolazi do obmanjujuće imitacije koja može dovesti publiku u zabludu.
Govoreći o snimanju, distribuciji ili objavljivanju takvih izvedbi putem interneta, Đurićeva napominje da je potrebno pribaviti dodatna prava i dozvole, te obezbijediti naknadu i interpretatoru kao nosiocu srodnih prava.
SRNA