Predsjednik Republike Srpske Siniša Karan izjavio je za Srnu da je prvi Ustav Republike Srpske, koji je usvojen prije 34 godine, bio temeljni, konstitutivni i državnički akt koji je uspostavio politički sistem i institucije Republike Srpske.
“Bila je to ozbiljna i sudbonosna državnička i pravna odluka da se vlast uredi, uspostave institucije, definišu nadležnosti i da se politička volja pretoči u pravni poredak”, rekao je Karan za Srnu povodom 34 godine od donošenja prvog Ustava Srpske i istakao da je to bio akt najviše pravne snage koji je obezbijedio opstanak srpskog naroda sa lijeve strane Drine.
On je podsjetio da Dejtonskim mirovnim sporazumom Republika Srpska kao ustavni subjektivitet nije stvorena, kako mnogi zlonamjerno potenciraju, nego je samo potvrđena, i to na međunarodnom nivou.
Predsjednik Karan je ukazao da Republika Srpska nije nastala u Dejtonu, već je u Dejtonu međunarodno priznata kao jedan od dva entiteta koji čine BiH.
“Ustav Republike Srpske je prilagođen novoj ustavnoj arhitekturi složene BiH, ali nije ukinut. Kontinuitet nije prekinut. I upravo u tom kontinuitetu je suština”, pojasnio je Karan.
On je naveo da je Ustav Republike Srpske prvo funkcionisao kao ustav samostalne državnopravne zajednice, a potom kao ustav entiteta unutar složene državne zajednice.
Predsjednik Srpske je istakao da malo koji ustav na evropskom prostoru ima takav razvojni put i životni vijek od samostalnog ustavnog akta do temelja jednog međunarodnog mirovnog sporazuma.
“Kada govorimo o Ustavu Republike Srpske, ne govorimo samo o prošlosti, govorimo o pravnom temelju koji i dalje traje, o sistemu vlasti koji i danas funkcioniše i o institucijama koje imaju legitimitet i ustavni kapacitet da odlučuju”, naglasio je Karan.
Ali, dodao je on, govoreći o Ustavu Republike Srpske, neophodno je govoriti i o ustavnom uređenju dejtonske BiH, koja ima svoj kompromisni i ugovoreni ustavni identitet.
“On nije izgrađen na većinskom principu, niti počiva na centralizovanoj vlasti. Ustavni identitet BiH počiva na paritetu, konsenzusu, podjeli nadležnosti, konstitutivnosti naroda, na ravnopravnosti entiteta i mehanizmima zaštite entiteta i naroda. To nisu političke formulacije ili proizvoljne mogućnosti, već izričite ustavne kategorije”, rekao je Karan za Srnu povodom 34 godine od usvajanja prvog Ustava Republike Srpske.
On je istakao da Ustav BiH, kao dio Dejtonskog mirovnog sporazuma, jasno utvrđuje da institucije na nivou BiH imaju samo one nadležnosti koje su im izričito date, dok sve ostalo pripada entitetima.
“To je osnovna ustavna logika tog dokumenta. To je balans koji je obezbijedio mir”, naveo je Karan.
On je naveo da su mehanizmi ravnoteže paritet u institucijama, entitetsko glasanje u Parlamentarnoj skupštini BiH, mogućnost zaštite vitalnog interesa u Predsjedništvu, podjela nadležnosti i naglasio da BiH bez njih ne bi bila ono što jeste po svom ustavu.
“Zato je važno ponoviti da Republika Srpska danas ne zahtijeva ništa izvan Ustava BiH. Ne traži više od onoga što je potpisano 1995. godine. Traži dosljednu primjenu i poštovanje teksta koji nikada nije formalno izmijenjen”, istakao je predsjednik Republike Srpske.
On je rekao da dejtonska samostalnost Republike Srpske ne znači odvajanje, niti destabilizaciju.
“Ona znači funkcionisanje u okviru originernog Dejtonskog sporazuma, poštovanje Člana III Ustava BiH i da se nadležnosti ne prenose bez ustavne revizije i autentične, slobodne volje entiteta. Znači da se konsenzus ne zamjenjuje preglasavanjem i da se mehanizmi zaštite ne tretiraju kao prepreka, već kao garancija stabilnosti i modalitet opstanka”, pojasnio je Karan.
On je dodao da je Ustav Republike Srpske iz 1992. godine postavio institucionalnu kičmu jednog političkog sistema, te da ta kičma i danas postoji.
“Narodna skupština, predsjednik Republike, Vlada, Ustavni sud i druge institucije Republike nisu privremeni organi, već ustavne institucije sa kontinuitetom od 9. januara i 28. februara 1992. godine”, naglasio je Karan.
Prema njegovim riječima, 34 godine od prvog Ustava Srpske su idealna prilika na podsjećanje da je Republika Srpska nastala kao ustavno uređena zajednica, a ne kao improvizacija i proizvod ishitrenih odluka, da je njena snaga u institucijama, da njen legitimitet nije predmet dnevne politike, niti može biti predmet podrivanja, već je njen legitimitet u ustavnom kontinuitetu.
“Ko želi stabilnu BiH, onda mora poštovati njen ustavni identitet, a taj identitet podrazumijeva ravnopravnost entiteta, konstitutivnost naroda, podjelu nadležnosti, paritet, konsenzus i zaštitu, da se ne mijenja ravnoteža bez dogovora i da se ne gradi paralelni politički ustav mimo teksta koji je potpisan”, rekao je predsjednik Srpske.
On je naveo da Ustav Republike Srpske traje više od tri decenije, preživio je rat, mirovni sporazum, političke krize i brojne druge izazove i traje jer ima legitimitet i institucije i jer je izraz ustavotvorne volje srpskog naroda.
“Državnost se možda proglašava u trenutku, ali se potvrđuje u kontinuitetu. Ustav Republike Srpske od 28. februara 1992. godine je dokaz kontinuiteta Republike Srpske koja ostaje i opstaje zahvljujući nepokolebljivoj volji srpskog naroda da sačuva svoju slobodu i svoju državnost”, zaključio je Karan.
SRNA/Foto:RTRS/Ustupljena fotografija