U Prijedoru je promovisana monografija “Garda – Duša Republike Srpske” o Prvoj gardijskoj motorizovanoj brigadi Glavnog štaba Vojske Republike Srpske i njenom doprinosu u odbrani Srpske. Monografija opisuje ratni put ove jedinice od njenog nastanka 1993. godine, pa sve do rasformiranja u aprilu 1997. Autor monografije Željko Dakić rekao je da je rad na knjizi trajao više od tri godine, da se monografija sastoji od pet dijelova te da je složena hronološki.
“Prvi i najobimniji dio opisuje ratni put Gardijske brigade, od njenog formiranja i postrojavanja prvih jedinica u garnizonu Han Pijesak na Bogojavljenje ratne 1993. godine, pa do učešće gardista u ratnim operacijama sve do kraja rata, koji smo dočekali na slavnoj Treskavici”, objašnjava Dakić.
Drugi dio posvećen je četvorici ratnih komandanata ove brigade, koja je bila pod direktnom komandom Glavnog štaba Vojske Republike Srpske. Treći dio monografije sadrži pjesme o Gardi, dok četvrti dio govori o Udruženju gardista koje je osnovano 2019. godine.
“Da bismo Brigadu otrgli od zaborava i njegovali kulturu sjećanja, formirala smo ovo udruženje koje bitiše već sedam godina i realizuje niz aktivnosti. Danas je Udruženje gardista organizovano u devet regionalnih odbora diljem Republike Srpske. Često znamo reći da smo mi reprezentacija Boračke organizacije”, kaže Dakić i dodaje da je peti dio knjige posvećen poginulim gardistima.
Promociji je prisustvovao gardista Darko Ćulibrk, koji kaže da su to bila teška ratna vremena, ali da je bila čast i ponos pripadati ovoj brigadi. Ćulibrk je sa nepunih dvadeset godina ranjen i nekoliko mjeseci je proveo u zarobljeništvu.
“Brigada je bila sastavljena uglavnom od mladih momaka, starosti od 18 do 20 godina. Treskavičko ratište bilo mi je prvi i ujedno posljednji teren, gdje sam ranjen 1994. godine. Nedugo poslije toga sam i otišao u zarobljeništvo”, prisjeća se Ćulibrk.
Izdavač monografije je Udruženje gardista 1. gardijske motorizovane brigade, koje je u potpunosti finansiralo 2.000 primjeraka monografije. Recenzent general u penziji Radovan Ilić podsjetio je da Gardijska brigada nije bila zasnovana na teritorijalnom principu, ona je bila eksteritorijalna, popunjavana regrutima iz svih krajeva Republike Srpske.
“Ova monografija predstavlja izuzetno djelo koje svjedoči o tome gdje je Brigada bila, šta je radila i kakav je njen ukupan doprinos u Odbrambeno-oslobodilačkom ratu koji smo vodili na ovim prostorima. Bila je pod neposrednom komandom Glavnog štaba Vojske Republike Srpske, pa je upućivana na bilo koji dio ratišta gdje najviše zagusti i gdje treba intervenisati”, rekao je Ilić.
Kroz Prvu gardijsku motorizovanu brigadu prošlo je preko 6.000 boraca, od kojih je 117 poginulo, a 615 gardista ranjeno.
D. Sovilj